Koniec eksmisji na bruk: ochrona lokatora przed utratą dachu

Sat, 18 Jul 2026 09:00:00 +0200

Utrata mieszkania najczęściej uruchamia spiralę, z której trudno wyjść — po niej przychodzą utrata pracy, przerwane leczenie, wypadnięcie dzieci z rytmu szkoły. Polskie prawo wciąż pozwala na eksmisję rozłożoną na dwa etapy, w której gmina ma obowiązek zapewnić jedynie pomieszczenie tymczasowe na minimum miesiąc. Razem od lat stawia w tym miejscu twardą granicę: żadnej eksmisji na bruk, a w zamian sieć lokali zastępczych i realne narzędzia oddłużenia.

Jak dziś wygląda „legalna" eksmisja

Formalnie eksmisji „na bruk" nie ma, ale dwuetapowa procedura sprowadza się do tego, że po krótkim okresie w pomieszczeniu tymczasowym człowiek i tak zostaje bez zabezpieczenia. Dla rodziny z dziećmi albo osoby starszej oznacza to utratę mieszkania, a wraz z nim pracy, ciągłości leczenia i szkoły.

Diagnozę i te rozwiązania Razem sformułowało w programie mieszkaniowym „Państwo budujące mieszkania" (2015). Program wskazywał m.in. rosnącą grupę osób eksmitowanych za długi oraz wąskie gardło lokali socjalnych (wskaźnik zaspokojenia potrzeb wahał się w gminach od 17 do 65%). To dane z 2015 r. — historyczny kontekst postulatu, nie bieżąca statystyka. Odnośnik na końcu.

Co Razem proponuje w miejsce bruku

Sam zakaz eksmisji niewiele daje, jeśli nie stoi za nim alternatywa: chodzi o zestaw narzędzi, który zatrzymuje człowieka przed upadkiem, zanim koszt pomocy urośnie wielokrotnie.

Zamiast	Razem proponuje
Pomieszczenia tymczasowego na miesiąc	Sieć lokali zastępczych umożliwiających życie rodzinne i zawodowe
Eksmisji za dług bez wyjścia	Program oddłużeniowy: odpracowanie zaległości, umorzenie części należności
Wyrzucenia i „reszta to twój problem"	Powiązanie z zasobem socjalnym i wsparciem środowiskowym

Sens ekonomiczny jest po stronie ochrony: zapewnienie godnego miejsca zamieszkania bywa tańsze niż leczenie skutków bezdomności, doraźne noclegownie i utrata zdolności do pracy.

Dług czynszowy: najczęstsza droga na bruk

Do eksmisji prowadzi zwykle nie czyjaś zła wola, lecz zaległość czynszowa, która narosła po utracie pracy, chorobie albo rozpadzie rodziny. Gdy dług przekracza możliwości spłaty, dzisiejszy system ma jedno narzędzie: usunięcie lokatora. Problem w tym, że eksmisja nie kasuje długu, a jedynie przenosi go na człowieka bez adresu, któremu jeszcze trudniej wrócić do pracy i regularnych opłat. To błędne koło, w którym państwo płaci dwa razy: raz za procedurę eksmisyjną, drugi raz za skutki bezdomności.

Dlatego Razem stawia przed eksmisją program oddłużeniowy — możliwość odpracowania zaległości albo umorzenia części należności w zamian za powrót do regularnych płatności. Dla gminy oznacza to odzyskanie części długu i utrzymanie lokatora w zasobie zamiast kosztownej rotacji; dla lokatora — wyjście, które nie zaczyna się od utraty dachu. Kluczowe jest, żeby oddłużenie wkraczało wcześnie, zanim zaległość urośnie do poziomu nie do spłacenia.

Warunek wstępny: jest dokąd wprowadzać

Cała ta ochrona opiera się jednak na jednym warunku: musi istnieć zasób, do którego można kogoś skierować. Sieć lokali zastępczych nie powstanie z niczego; jej pierwszym źródłem jest publiczny zasób mieszkań na wynajem: 1% PKB na mieszkania na wynajem.

Najcięższe przypadki — wychodzenie z bezdomności i model „najpierw mieszkanie" — to już domena polityki opiekuńczej; rozpisuje ją siostrzany serwis: Najpierw mieszkanie: jak wyprowadzić ludzi z bezdomności.

Co proponuje Razem

Zlikwidujemy zapis ustawowy umożliwiający „dwuetapową” eksmisję na bruk. W miejsce pomieszczeń tymczasowych stworzymy sieć lokali zastępczych zapewniających możliwość prowadzenia życia rodzinnego i zawodowego oraz otoczone wsparciem środowiskowym.— Partia Razem, „Państwo budujące mieszkania” (program 2015), partiarazem.pl

Koniec dwuetapowej eksmisji na bruk — likwidacja zapisu dopuszczającego wyrzucenie bez zabezpieczenia.
Sieć lokali zastępczych umożliwiających prowadzenie życia rodzinnego i zawodowego.
Program oddłużeniowy — możliwość odpracowania zaległości i umorzenia części należności zamiast eksmisji.
Powiązanie z zasobem socjalnym i wsparciem środowiskowym, nie doraźną noclegownią.

Zakaz eksmisji na bruk działa dopiero na końcu drogi. Zanim dojdzie do zaległości i procedury, lokatora chronią wcześniejsze reguły pakietu — przewidywalny czynsz dzięki limitom podwyżek i tania ścieżka dochodzenia praw przez niezależny urząd ds. najmu. Im lepiej działa profilaktyka wcześniej, tym rzadziej sprawa dochodzi do granicy, na której ratunkiem jest już tylko lokal zastępczy. Cały pakiet uczciwego najmu — umowa, kaucja, limity, urząd — opisujemy tu: uczciwa umowa najmu.

Eksmisje | Razem dla tanich mieszkań

Koniec eksmisji na bruk: ochrona lokatora przed utratą dachu

Jak dziś wygląda „legalna" eksmisja

Co Razem proponuje w miejsce bruku

Dług czynszowy: najczęstsza droga na bruk

Warunek wstępny: jest dokąd wprowadzać

Co proponuje Razem

Źródła i dalsza lektura