W Polsce wynajmujesz na warunkach właściciela — a ten może podnieść czynsz właściwie kiedy chce i nie przedłużyć umowy bez powodu. Dla milionów ludzi oznacza to życie w niepewności: nie wiesz, czy za rok będzie cię stać na ten sam dach nad głową. Razem chce, żeby najem był stabilny i uczciwy dla obu stron — z jasnymi regułami zamiast widzimisię.
Dlaczego najem wymaga reguł
Najem długoterminowy to dla coraz większej części Polaków nie etap przejściowy, lecz trwała forma mieszkania — zwłaszcza dla młodych, których nie stać na zakup. Tymczasem ochrona lokatora jest słaba, a podwyżki czynszu nieprzewidywalne. Bez stabilnych zasad najem nigdy nie będzie realną alternatywą dla kredytu na 30 lat.
Cztery filary uczciwego najmu
| Element | Co zmienia dla lokatora |
|---|---|
| Standardowa umowa najmu | Jasne, równe prawa obu stron zamiast jednostronnych zapisów |
| Limity podwyżek czynszu | Przewidywalny koszt — koniec podwyżek z dnia na dzień |
| Obowiązkowy depozyt kaucji | Uregulowane zasady zwrotu kaucji |
| Niezależny urząd ds. najmu | Rozstrzyganie kwestii związanych z najmem |
Jawność: publiczny rejestr mieszkaniowy
Dziś najemca negocjuje w ciemno — nie wie, ile naprawdę kosztuje podobne mieszkanie obok. Razem chce publicznego rejestru mieszkaniowego z cenami transakcyjnymi, kosztami najmu i danymi z ksiąg wieczystych. Dzięki temu każdy mógłby sprawdzić, ile rzeczywiście kosztuje mieszkanie.
Co proponuje Razem
Wprowadzimy standardową umowę najmu chroniącą obie strony, obowiązkowy depozyt kaucji i limity podwyżek czynszów. Utworzymy niezależny urząd administracyjny rozstrzygający kwestie związane z najmem.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Prawo do mieszkania”, partiarazem.pl
- Standardowa umowa najmu chroniąca obie strony, obowiązkowy depozyt kaucji i limity podwyżek czynszów.
- Niezależny urząd administracyjny rozstrzygający kwestie związane z najmem.
- Publiczny rejestr mieszkaniowy — ceny transakcyjne, koszty najmu i dane z ksiąg wieczystych jawne dla każdego.
- Publiczni pośrednicy najmu w każdym regionie: długoterminowy najem, remonty pustostanów, gwarancja wypłacalności czynszów.
- Publiczni, bezprowizyjni pośrednicy sprzedaży mieszkań — sprzedaż bez prowizji pośrednika.
Stabilny najem ma sens tylko wtedy, gdy jest co wynajmować po przystępnej cenie. Dlatego podstawą jest publiczny zasób: 1% PKB na mieszkania na wynajem.
A żeby zasób nie był wykupywany pod spekulację, potrzebne są podatki zniechęcające do pustostanów: Podatek od trzeciego mieszkania i od pustostanów.